Редакцияға келіп түсті: 2026 жылғы 28 тамыз
Жариялауға қабылданды: 2026 жылғы 24 қыркүйек
Онлайн жарияланды: 2026 жылғы 30 қыркүйек
ӘОЖ: 616.24-002.5:579.61:615.33.015.8
DOI: 10.26212/2227-1937.2026.39.16.008
ТУБЕРКУЛЕЗБЕН АУЫРАТЫН НАУҚАСТАРДАҒЫ БЕЙСПЕЦИФИКАЛЫҚ ФЛОРАНЫҢ МИКРОБИОЛОГИЯЛЫҚ МОНИТОРИНГІ
Д.А. Көлекбай, Г.Б. Умутбаева, О. А. Сидоренко
ҚР ДСМ «Ұлттық фтизиопульмонология ғылыми орталығы»
Қазақстан Республикасының Денсаулық Сақтау Министрлігі, Алматы, Қазақстан
Кіріспе. Туберкулез денсаулық сақтаудың маңызды жаһандық мәселесі болып қала береді. Өкпе туберкулезімен стационарда емделетін науқастардағы екіншілік бактериялық флораның антибиотиктерге төзімділігі емдеуді қиындатып, жергілікті микробиологиялық мониторингті қажет етеді.
Зерттеудің мақсаты. Қазақстандағы өкпе туберкулезімен ауыратын науқастардың екіншілік бактериялық флорасының спектрі мен антибиотиктерге төзімділік бейінін сипаттау және левофлоксацин бар туберкулезге қарсы емдеу режимдері мен фторхинолондарға төзімділік арасындағы байланысты бағалау.
Материалдар мен әдістер. 2021 жылғы 1 қаңтардан 2024 жылғы 30 қыркүйекке дейін Қазақстан Республикасының Ұлттық фтизиопульмонология ғылыми орталығында емделген стационарлық науқастардың медициналық құжаттарына ретроспективті когорттық зерттеу жүргізілді. 700 медициналық карта скринингтен өткізілді, оның 694-і енгізу критерийлеріне сәйкес келіп, қорытынды талдауға енгізілді. Бактериялық изоляттар VITEK 2 жүйесімен сәйкестендірілді, антибиотиктерге сезімталдық CLSI 2023 ұсынымдарына сәйкес бағаланды. Статистикалық талдау χ², Кохран-Армитидж тесті және логистикалық регрессияны қамтыды; p<0,05 статистикалық мәнді деп есептелді.
Нәтижелер. Екіншілік бактериялық флора 694 жағдайдың 332-сінде (47,8%) анықталды. Ең жиі бөлінген изоляттар: Streptococcus pneumoniae (28,6%), Staphylococcus spp. (17,5%), Klebsiella pneumoniae (14,8%) және Pseudomonas aeruginosa (13,6%); ауруханаішілік инфекциялар үлесі 37,0% болды. S. pneumoniae-нің левофлоксацинге төзімділігі 73% (69/95), ал S. aureus-тің оксациллинге төзімділігі 66% (21/32) болды. Левофлоксацин бар режимдерді қабылдаған науқастарда S. pneumoniae-нің левофлоксацинге төзімділігі Lfx жоқ режимдермен салыстырғанда жоғары болды (37,5% және 14,5%; түзетілген OR 3,6; 95% СА 2,1–6,2; p<0,01).
Талқылау. Нәтижелер стационарлық туберкулез науқастарында төзімді екіншілік бактериялық изоляттардың жоғары жиілігін және левофлоксацин бар режимдердің фторхинолондарға жоғары төзімділікпен ассоциациясын көрсетеді. Ретроспективті бақылаулық дизайн себеп-салдарлық байланысты дәлелдеуге мүмкіндік бермейді; интерпретация бір орталықты зерттеу дизайнымен, географиялық теңгерімсіздікпен, сезімталдық панельдерінің біркелкі еместігімен және резистенттілік механизмдерінің молекулалық-генетикалық расталмауымен шектеледі.
Қорытынды. Өкпе туберкулезі бар науқастарда антибиотиктерге төзімді екіншілік бактериялық флораның жоғары жиілігі анықталды. Нәтижелер жергілікті резистенттілікті тұрақты бақылау, антимикробтық терапияны оңтайландыру және инфекциялық бақылауды күшейту қажеттігін қолдайды. Левофлоксацин бар режимдермен анықталған ассоциацияны молекулалық зерттеулермен толықтырылған проспективті зерттеулерде растау қажет.
Түйінді сөздер: туберкулез, дәрілік резистенттілік, екіншілік инфекция, антибиотиктер, көп дәрілікке төзімді бактериялар.
