Редакцияға келіп түсті: 2026 жылғы 23 шілде
Жариялауға қабылданды: 2026 жылғы 29 тамыз
Онлайн жарияланды: 2026 жылғы 30 қыркүйек
ӘОЖ: 616-002.5:614.2:620.3
DOI: 10.26212/2227-1937.2026.48.58.012
НАНОТЕХНОЛОГИЯНЫ ҚОЛДАНЫП, ТҮБЕРКУЛЕЗДІ КЕШЕНДІ БАҚЫЛАУ МЕН ЕМДЕУ КОНЦЕПЦИЯСЫ
Сатмурзаев С.А., Каушева А.А., Бекишева А.Н., Махнева А.Ф.
ҚР Денсаулық сақтау министрлігінің Қазақстан Республикасы Ұлттық фтизиатрия ғылыми орталығы,
Алматы, Қазақстан
Кіріспе. Дәріге төзімді туберкулез қазіргі фтизиопульмонологияның күрделі мәселелерінің бірі болып қала береді. Нанобиосенсорлар, дәрілік заттарды нысаналы жеткізу жүйелері және цифрлық мониторингтің дамуы диагностикалық және терапиялық шешімдерді бірыңғай дербестендірілген платформаға біріктіруге мүмкіндік береді.
Мақсаты. Туберкулезбен, оның ішінде көп дәріге төзімді және кең ауқымды дәріге төзімді түрлерімен ауыратын пациенттерді диагностикалау, емді сүйемелдеу және мониторинг жүргізуге арналған FS 8/1 SSA интеграцияланған платформасының тұжырымдамалық архитектурасын әзірлеу.
Материалдар мен әдістер. Жұмыс тұжырымдамалық сипатта. Платформа архитектурасы мақалада келтірілген ғылыми әдебиеттердегі нанобиосенсорлар, нанотасымалдаушы жүйелер, наноферменттер, иммуномодуляция және цифрлық мониторинг жөніндегі деректерді талдау және жинақтау негізінде құрылды. Диагностикалық, терапиялық және мониторингтік үш функционалдық модульді біріктіру ұсынылды.
Нәтижелер. FS 8/1 SSA үш модульді моделі қалыптастырылды. Диагностикалық модуль Mycobacterium tuberculosis белсенділігімен байланысты биологиялық сигналдарды тіркеуді және оларды визуалды түсіндіруді; терапиялық модуль наноэнзимдік әсерді, туберкулезге қарсы препараттарды нысаналы жеткізуді және жергілікті иммуномодуляцияны; мониторингтік модуль динамикалық бақылау мен клиникалық бағалау үшін деректерді беруді қарастырады. Нәтижелерді көрсету үшін SSA үш деңгейлі сигналдық жүйесі ұсынылды.
Талқылау. Ғылыми әдебиеттер ұсынылған платформаның жекелеген компоненттерінің перспективалылығын көрсетеді, алайда FS 8/1 SSA құрамындағы олардың бірлескен тиімділігі мен қауіпсіздігі эксперименттік және клиникалық тұрғыдан бағаланбаған. Тұжырымдама биомаркерлер мен сенсорларды валидациялауды, наноматериалдардың биоүйлесімділігі мен уыттылығын, жеткізу жүйелерінің фармакокинетикасын, иммуномодуляция қауіпсіздігін және цифрлық контурдың сенімділігін кезең-кезеңімен бағалауды талап етеді.
Қорытынды. FS 8/1 SSA — туберкулез терапиясын дербестендіріп сүйемелдеу үшін нанотехнологиялар мен цифрлық мониторингті біріктіретін тұжырымдамалық модель. Қазіргі кезеңде платформа дайын клиникалық технология болып табылмайды; оның ықтимал артықшылықтары зертханалық, клиникаға дейінгі және кейінгі клиникалық зерттеулерде расталуы тиіс.
Түйінді сөздер: туберкулез, көп дәріге төзімді, кең ауқымды дәріге төзімді, нанотехнологиялар, нанобиосенсорлар, наноферменттер, мақсатты жеткізу, цифрлық мониторинг, жекелендірілген медицина, FS 8/1 SSA.
